Asbest testkit: wat je er wel en niet mee weet

Bestaat er een asbesttest die meteen antwoord geeft?

Er bestaat geen huistest die ter plaatse betrouwbaar zegt of iets asbest bevat. Asbest is geen stof die je met een kleurreactie aantoont, zoals een vochtmeter of een loodtest dat wel kan. Het gaat om de vórm van minuscule vezels, en die bepaal je alleen met een microscoop.

Wat online als testkit verkocht wordt, is dan ook een verzendpakket: een zakje, een etiket, een formulier en een vooraf betaalde analyse bij een labo. Dat is een prima product, maar noem het bij zijn echte naam, want de kit doet de test niet.

Dat verklaart meteen waarom een uitslag dagen duurt in plaats van minuten. Wie een antwoord binnen het uur belooft, verkoopt iets anders dan een asbestanalyse.

Van welk materiaal mag je zelf een staal nemen?

Van sommige materialen mag je zelf een staal nemen, van andere niet, en het onderscheid volgt de gebondenheid van het materiaal. OVAM stelt het zo: van sommig materiaal kan je zonder opleiding en geschikt materiaal niet zelf op een veilige manier een goed monster nemen. De scheidslijn staat hieronder.

Lukt de staalname niet veilig, dan komt het labo soms zelf langs of schakel je een gecertificeerd asbestdeskundige in. Welke materialen in welke categorie vallen, staat uitgewerkt op de pagina over hechtgebonden en niet-hechtgebonden asbest.

Wat kost een asbestanalyse?

Een asbestanalyse kost ongeveer 50 euro per staal volgens OVAM, met in de praktijk een vork van 40 tot 75 euro naargelang het labo en de techniek. Dat lijkt weinig, tot je beseft dat elk twijfelgeval een apart staal is.

Daar zit de rekensom die mensen verrast. Een huis met een verdacht onderdak, twee vloerlagen en een oude schouwdichting telt al vier stalen, en dan zit je aan 160 tot 300 euro. Een volledig asbestattest, waarin een deskundige het hele pand opneemt en de stalen inbegrepen zijn, kost 500 tot 650 euro voor een woning. Vanaf een stuk of vijf twijfelgevallen wordt het attest dus de goedkopere weg, zeker als je toch gaat verkopen.

Wat verwacht het labo van je staal?

Het labo verwacht een klein, vochtig staal in een gesloten en geëtiketteerd zakje, en weigert alles wat lekt. De eisen lijken pietluttig maar volgen uit besmettingsrisico tussen stalen onderling.

1. Bevochtig eerst. Een plantenspuit op de plek waar je breekt of snijdt, houdt het stof beneden.
2. Neem een stuk over de volledige dikte. Een schilfer van het oppervlak zegt niets over de kern, en bij een vloer hoort de lijmlaag erbij.
3. Verpak in een enkelvoudig, doorzichtig zakje met sluiting. Luchtdicht, voor eenmalig gebruik en leesbaar geëtiketteerd; een gescheurd zakje wordt geweigerd, ook als het met tape hersteld is.
4. Maak de buitenkant schoon. Veeg het zakje af voor je het in een tweede zak steekt, zodat er niets aan de buitenzijde meereist.
5. Noteer waar het vandaan komt. Ruimte, materiaal en datum; zonder herkomst kan je de uitslag later niet aan een plek koppelen.

Informeer altijd vooraf bij het labo hoe het de stalen wil ontvangen, want de precieze eisen verschillen. Sommige labo's rekenen een toeslag aan wanneer je veel meer materiaal opstuurt dan gevraagd.

Wanneer is testen weggegooid geld?

Testen is weggegooid geld zodra de uitslag je beslissing toch niet verandert. Drie situaties komen daar vaak op neer.

• Je gaat het materiaal hoe dan ook weghalen. Behandel het dan gewoon als asbest en werk volgens de regels. De afvoer verloopt identiek en je bespaart de analyse.
• Er komt binnenkort een asbestattest. De deskundige neemt de stalen zelf en die zitten in de prijs. Een eigen analyse vooraf wordt zelden overgenomen in het attest.
• Het materiaal is duidelijk en zit vast. Een golfplaat uit de jaren zeventig in goede staat mag blijven liggen; een analyse verandert niets aan dat beheersadvies.

Omgekeerd is een test wel zinvol als je iets wil bewaren of hergebruiken, als een koper of aannemer bewijs vraagt, of als je twijfelt tussen zelf doen en een firma bellen. Die laatste afweging staat uitgewerkt in de gids over asbest zelf verwijderen als particulier.