Soorten asbest: van chrysotiel tot crocidoliet

Wat is asbest?

Asbest is een verzamelnaam voor zes natuurlijke mineralen die uit microscopisch fijne vezels bestaan. De vezels werden in mijnen ontgonnen en waren sterk, hittebestendig, isolerend en goedkoop. Precies daarom verwerkte de bouwsector asbest tussen 1945 en 1998 in meer dan 3.500 toepassingen, van golfplaten tot vloerzeil. België verbood asbest in 1998, waardoor elke woning met bouwjaar voor 2001 als risicowoning geldt.

Welke soorten asbest bestaan er?

Er bestaan zes soorten asbest, verdeeld over twee mineralengroepen: de serpentijngroep met chrysotiel en de amfiboolgroep met amosiet, crocidoliet, anthophylliet, tremoliet en actinoliet. De zes soorten staan in de tabel hieronder.

Serpentijnvezels zijn gekruld en buigzaam, terwijl amfiboolvezels recht, stug en naaldvormig zijn. Dat verschil in vorm verklaart waarom de amfibolen gevaarlijker zijn: rechte naalden dringen dieper in het longweefsel.

Waar zit elke soort asbest in?

De typische toepassingen per soort asbest staan hieronder opgesomd.

• Chrysotiel (wit): asbestcement zoals golfplaten, leien, vlakke platen, buizen, bloembakken en vensterbanken, en daarnaast vinyltegels en pakkingen.
• Amosiet (bruin): brandwerende isolatieplaten zoals pical, leidingisolatie en onderdakplaten.
• Crocidoliet (blauw): spuitasbest, isolatie rond verwarmingsleidingen en oudere asbestcementbuizen.
• Anthophylliet, tremoliet en actinoliet: zelden bewust gebruikt, maar soms aanwezig als verontreiniging in andere asbesttoepassingen.

In een en hetzelfde materiaal zitten vaak meerdere soorten samen: veel golfplaten bevatten naast chrysotiel kleine hoeveelheden crocidoliet of amosiet. Twijfel je over een materiaal in huis? Bekijk dan de gids over asbest herkennen in je woning.

Welke soort asbest is het gevaarlijkst?

Crocidoliet of blauw asbest geldt als de gevaarlijkste soort, omdat de dunne, naaldvormige vezels het diepst in de longen doordringen en daar het langst blijven zitten. Amosiet volgt als tweede gevaarlijkste soort. Alle zes soorten zijn kankerverwekkend en een veilige ondergrens bestaat niet: elke blootstelling verhoogt het risico op asbestose, longkanker en mesothelioom. Lees wat je best doet wanneer je vermoedt dat je asbestvezels hebt ingeademd.

Voor het praktische risico in huis telt naast de soort vooral de binding: in hechtgebonden materiaal zoals asbestcement zitten de vezels vast in cement, terwijl niet-hechtgebonden toepassingen zoals spuitasbest en leidingisolatie al bij een lichte aanraking vezels loslaten.

Wat doe je met asbest in huis?

Asbest in goede staat mag blijven zitten zolang je het niet bewerkt, en beschadigd of niet-hechtgebonden materiaal laat je saneren. Hechtgebonden toepassingen zoals golfplaten en leien verwijder je voor 10 tot 35 euro per m2, terwijl niet-hechtgebonden materiaal 50 tot 150 euro per m2 kost. Alle richtprijzen per toepassing vind je in de gids over asbest laten verwijderen.