Wat als je asbest hebt ingeademd?
Een eenmalige blootstelling aan asbest geeft een zeer klein risico op ziekte, dus paniek is niet nodig. Iedereen ademt trouwens zijn leven lang af en toe asbestvezels in, want ze komen in lage concentraties in de buitenlucht voor. Het risico op een asbestziekte stijgt pas wanneer je gedurende maanden of jaren regelmatig veel vezels inademt, zoals vroeger in bepaalde beroepen gebeurde. Wat je wel doet: vermijd elke verdere blootstelling en pak de bron aan, zeker als er thuis beschadigd asbestmateriaal ligt.
Welke ziektes kan asbest veroorzaken?
Asbest kan drie ernstige aandoeningen veroorzaken: asbestose, longkanker en mesothelioom, telkens pas tientallen jaren na de blootstelling. De drie ziektes staan in de tabel hieronder.
| Ziekte | Wat het is | Bij welke blootstelling |
|---|---|---|
| Asbestose | Verlittekening van het longweefsel (stoflong) | Langdurige, intensieve blootstelling, meestal beroepsmatig |
| Longkanker | Kwaadaardig gezwel in de long | Risico stijgt met de totale hoeveelheid ingeademde vezels, roken versterkt het effect sterk |
| Mesothelioom | Kanker van long- of buikvlies | Kan ook na lagere blootstelling, maar blijft zeldzaam |
De latentietijd is bij al deze ziektes erg lang: tussen blootstelling en ziekte zitten tientallen jaren, bij mesothelioom gemiddeld ongeveer 40 jaar. Precies daarom draait asbestbeleid volledig rond preventie: vezels die je vandaag niet inademt, kunnen later ook geen kwaad.
Hoe lang blijft asbest in de lucht hangen?
Asbestvezels blijven enkele uren tot meerdere dagen in de lucht hangen, afhankelijk van de vezelgrootte, de ventilatie en of het stof opnieuw verstoord wordt. De factoren die de zweeftijd bepalen, staan hieronder opgesomd.
- Vezelgrootte: hoe fijner de vezel, hoe langer ze zweeft. De allerkleinste vezels dwarrelen in een stille ruimte dagenlang rond.
- Ventilatie en luchtstromen: tocht, verwarming en beweging houden vezels langer in de lucht en verspreiden ze naar andere ruimtes.
- Verstoring: vegen, stofzuigen of gewoon rondlopen door neergedaald stof jaagt de vezels telkens opnieuw omhoog.
Neergedaalde vezels zijn dus niet weg: zolang het asbeststof niet vakkundig opgeruimd is, kan het opnieuw in de lucht komen.
Wat doe je direct na een blootstelling?
Direct na een mogelijke blootstelling beperk je verdere verspreiding in vier stappen, hieronder beschreven.
- Stop en verlaat de ruimte. Staak wat je aan het doen was en loop niet onnodig door het stof heen en weer.
- Doe je kledij voorzichtig uit. Stop ze in een gesloten zak in plaats van ze uit te kloppen, en neem een douche.
- Sluit de ruimte af. Doe ramen en deuren dicht en laat niemand binnen tot de situatie beoordeeld is.
- Laat de bron beoordelen en opruimen. Vaak ontstaat een blootstelling doordat iemand per ongeluk asbest gesloopt heeft; laat de verontreiniging dan door een gespecialiseerde firma opruimen.
Ligt de oorzaak bij beschadigd asbestmateriaal in huis, laat het dan asbest veilig laten verwijderen door een gespecialiseerd bedrijf, zodat de blootstelling zich niet herhaalt.
Bestaat er een test om ingeademd asbest aan te tonen?
Nee, er bestaat geen test die aantoont of en hoeveel asbestvezels je hebt ingeademd. De vezels zijn niet te zien op een röntgenfoto en er is geen bloed- of ademtest voor. Een arts kan alleen tientallen jaren later een eventuele asbestziekte vaststellen. Maak je je zorgen na een langdurige of intensieve blootstelling, bijvoorbeeld via je vroegere beroep, bespreek dat dan met je huisarts.
Lees ook
Veelgestelde vragen
Word ik ziek als ik een keer asbest heb ingeademd?
De kans daarop is zeer klein. Asbestziektes ontstaan vrijwel altijd na langdurige of herhaalde blootstelling aan hoge concentraties vezels, meestal beroepsmatig. Bij een eenmalig voorval is paniek niet nodig.
Hoe snel word je ziek van asbest?
Asbestziektes duiken pas tientallen jaren na de blootstelling op. Bij mesothelioom bedraagt de latentietijd gemiddeld ongeveer 40 jaar.
Kan een dokter zien of ik asbest heb ingeademd?
Nee, er bestaat geen test die ingeademde asbestvezels aantoont. Ze zijn niet zichtbaar op een röntgenfoto. Een arts kan alleen een eventuele asbestziekte vaststellen, en dat pas vele jaren later.
Hoe lang blijven asbestvezels in de lucht hangen?
Enkele uren tot meerdere dagen, afhankelijk van de vezelgrootte, de ventilatie en verstoring. Neergedaald asbeststof kan bovendien telkens opnieuw opdwarrelen zolang het niet vakkundig opgeruimd is.