Asbest in isolatiemateriaal: herkennen en verwijderen

In welke isolatiematerialen zit asbest?

Asbest zit vooral in de kalk- of plaasterisolatie rond oude verwarmingsbuizen, in asbestwol en in asbestkoord rond kachels en schouwen, allemaal geplaatst voor het asbestverbod van 1998. De drie belangrijkste asbesthoudende isolatiematerialen staan in de tabel hieronder.

Bij de plaasterisolatie rond buizen mengde men de asbestvezels vroeger ter plaatse in het gips. Daardoor kan een leiding op de ene plaats asbest bevatten en tien centimeter verder niet. Alleen een labo-analyse geeft uitsluitsel.

Zit er asbest in Heraklith of houtwolcementplaten?

Nee, echte houtwolcementplaten zoals die van Heraklith bevatten van zichzelf geen asbest: de houtwol wordt gebonden met cement of magnesiet, niet met asbest. Toch is voorzichtigheid geboden, want sommige platen uit de risicoperiode werden afgewerkt met een asbesthoudend bindmiddel of een asbesthoudende pleisterlaag, of samen met asbesthoudende platen geplaatst. Twijfel je bij een plafond of wand in een woning van voor 2001, laat dan een staal analyseren voor je iets losmaakt.

Bevatten glaswol en rotswol asbest?

Nee, glaswol en rotswol bevatten geen asbest: het zijn synthetische minerale wolsoorten die net als vervanger van asbest dienen. Er is wel een belangrijke uitzondering in de combinatie: bij oude leidingisolatie zit rond de glas- of rotswol soms een kartonlaag en een gipslaag waarin asbestvezels gemengd zijn. De wol zelf is dan onschuldig, maar de omhulling niet. Laat zo'n oude ingepakte leiding dus altijd eerst beoordelen.

Wat kost asbesthoudende isolatie verwijderen?

Asbesthoudende isolatie verwijderen kost 50 tot 150 euro per m2, en voor buisisolatie rond cv-leidingen rekenen saneerders meestal per lopende meter: ongeveer 100 tot 150 euro per lopende meter. Het gaat bijna altijd om niet-hechtgebonden asbest dat alleen een erkende asbestverwijderaar mag saneren. De firma schermt de zone hermetisch af, werkt met onderdruk en persoonlijke bescherming en voert het afval verpakt af. Zelf aan leidingisolatie of asbestkoord prutsen is wettelijk verboden en gevaarlijk, want bij deze materialen komen de vezels al vrij bij een lichte aanraking. Wil je weten hoe zo'n sanering verloopt en wat andere toepassingen kosten, bekijk dan de gids over asbest laten verwijderen.

Hoe herken je asbesthoudende isolatie?

Asbesthoudende isolatie herken je aan een witte tot grijze, gipsachtige laag rond oude leidingen, aan vezelig wolmateriaal in toestellen van voor 1998 en aan witgrijze koorden rond kacheldeuren. De duidelijkste signalen staan hieronder opgesomd.

• Ouderdom: de installatie of het toestel dateert van voor 1998, het jaar waarin België asbest verbood.
• Uitzicht: een harde witte of grijze pleisterlaag rond buizen, vaak met zichtbare windingen of kartonlaag eronder.
• Vezels: aan beschadigde plekken zie je fijne, witachtige vezels uit het materiaal steken.
• Plaats: kelders, stookplaatsen en zolders van woningen met bouwjaar voor 2001 zijn de klassieke vindplaatsen.

Waar zit leidingisolatie met asbest in een Belgische woning?

Leidingisolatie met asbest zit in Belgische woningen vrijwel altijd in de kelder en de stookplaats, op het traject tussen de verwarmingsketel en de eerste vertakkingen naar de radiatoren. Daar liepen de buizen onbeschermd door onverwarmde ruimtes en isoleerde men ze met jute en een asbesthoudende plaasterlaag. Niet alleen de cv-leidingen kregen die behandeling, ook warmwaterleidingen werden zo ingepakt. In woningen zonder kelder duikt hetzelfde materiaal op in de kruipruimte en in kokers naast de schouw. De plaatsen die je in de praktijk eerst controleert, staan hieronder opgesomd.

• Stookplaats: de eerste meters buis vanaf de ketel en de boiler, inclusief de bochten en flenzen waar de laag dikker is aangebracht.
• Kelder: horizontale leidingen tegen het plafond, vaak over de hele lengte ingepakt en op de knikpunten beschadigd.
• Kruipruimte: moeilijk bereikbare buizen die bij een latere ketelvervanging vaak overgeslagen zijn en dus nog origineel liggen.
• Kokers en schachten: ingebouwde leidingen die pas bij een destructief onderzoek zichtbaar worden.

Verwar dit materiaal niet met moderne buisisolatie. Een hedendaagse isolatieschelp is soepel, heeft een gladde mantel en klapt met de hand open; de oude asbesthoudende isolatie is een harde laag die vast rond de buis zit en bij beschadiging vezelig oogt. Een gewoon verkoopattest brengt ingebouwde leidingen bovendien niet altijd in kaart, want de deskundige breekt daarvoor niets open. Plan je werken in kelder of stookplaats, vraag dan een destructief onderzoek aan zoals beschreven bij de asbestinventaris.

Bestaat er steun voor het verwijderen van leidingisolatie?

Voor leidingisolatie bestaat er in Vlaanderen gerichte steun, want OVAM ondersteunt lokale besturen die een groepsaankoop opzetten voor niet-hechtgebonden toepassingen zoals leidingisolatie, met een tussenkomst van 50 procent. Of je er recht op hebt, hangt dus af van je gemeente en niet van een Vlaams loket. De stad Antwerpen werkte die steun het verst uit, met de voorwaarden hieronder.

• De stad betaalt 50 procent van de factuur rechtstreeks aan de aannemer.
• De tussenkomst bedraagt maximaal 5.000 euro voor een eengezinswoning en 7.000 euro voor een gemeenschappelijke stookplaats in een appartementsgebouw.
• Vooraf komt een deskundige gratis langs voor de staalname en de analyse van het verdachte materiaal.
• Een erkende aannemer moet de werken uitvoeren en de steun geldt eenmalig per woning of gebouw.

Informeer dus altijd eerst bij je eigen gemeente voor je een offerte tekent, want zo'n groepsaankoop loopt vaak in een beperkt tijdvenster. Wat er daarnaast op Vlaams niveau bestaat, lees je in het overzicht van de premies bij asbestverwijdering.