Asbest in pleisterwerk en muren

Wanneer zit er asbest in pleisterwerk?

Pleisterwerk dat tussen 1945 en 1998 is aangebracht kan asbest bevatten, en de kans is het grootst bij pleisterlagen uit de periode 1960 tot 1980. Fabrikanten mengden asbestvezels in pleister en mortel om het materiaal sterker, brandwerender en makkelijker verwerkbaar te maken. Asbesthoudende pleister zit op muren en plafonds, in uitvlaklagen en rond schouwen en verwarmingskanalen. Asbest in de muur zit dus zelden in de baksteen zelf, maar in de pleister- of uitvlaklaag erop. Sinds het verbod van 1998 is nieuw pleisterwerk asbestvrij; daarom geldt bouwjaar 2001 als veilige grens.

Hoe herken je asbest in pleisterwerk?

Met het blote oog herken je asbest in pleisterwerk niet: asbesthoudende en asbestvrije pleister zien er identiek uit en alleen een labo-analyse geeft zekerheid. De aanwijzingen die een analyse verantwoorden, staan hieronder opgesomd.

• Aanbrengperiode: de pleisterlaag dateert van tussen 1945 en 1998, en zeker van tussen 1960 en 1980.
• Afwijkende tussenlaag: onder de afwerking zit een bruine of grijze laag die verschilt van gewone witte gipspleister.
• Bouwjaar: de woning is gebouwd of gerenoveerd voor 2001.

Laat de staalname over aan een asbestdeskundige, want bij het loskrabben van een monster komen anders vezels vrij. Een labo-analyse kost 40 tot 75 euro. Verkoop je de woning, dan onderzoekt de deskundige het pleisterwerk sowieso voor het asbestattest bij verkoop.

Hoe toont een labo asbest in pleister aan?

Een labo werkt in drie opeenvolgende stappen en gebruikt daarbij voor pleister de norm NEN-ISO 22262, waarvan deel 2 specifiek over wand- en plafondpleister gaat. Pleister is voor een analist lastiger dan een golfplaat, omdat de vezels verspreid en in kleine hoeveelheden door een korrelige massa zitten in plaats van gelijkmatig door cement. Daarom is de voorbehandeling van het staal hier belangrijker dan bij hard materiaal. Het onderzoek verloopt zoals hieronder beschreven.

1. Stereomicroscoop. De analist splitst het staal open en zoekt onder lage vergroting naar vezelbundels in de breukvlakken en tussen de korrels.
2. Polarisatiemicroscoop. Verdachte vezels gaan in een vloeistof met bekende brekingsindex; het gedrag in gepolariseerd licht verraadt of het om chrysotiel, amosiet of crocidoliet gaat.
3. Elektronenmicroscopie bij twijfel. Blijft de identificatie onzeker of gaat het om zeer lage gehaltes, dan volgt onderzoek met een elektronenmicroscoop met röntgenmicroanalyse, die de chemische samenstelling van de vezel meet.

Het verslag vermeldt of er asbest is aangetroffen, om welke soort het gaat en of het gehalte kwantitatief bepaald is. Bewaar dat document, want een saneerder rekent zijn offerte erop en de asbestdeskundige neemt het over in de destructieve asbestinventaris.

Hoe gevaarlijk is asbest in pleisterwerk?

Asbest in pleisterwerk is gevaarlijker dan de meeste andere toepassingen in huis, omdat de vezels niet-hechtgebonden in de pleister zitten. Bij schuren, boren of afsteken komen de vezels massaal vrij, en daarna dalen ze traag neer om bij elke beweging opnieuw op te dwarrelen, waardoor de ruimte lang na de werken een risico blijft. Ter vergelijking: in golfplaten of leien zitten de vezels stevig vast in cement, in pleister nauwelijks. De vezels in pleister behoren meestal tot chrysotiel of wit asbest; het overzicht van de soorten asbest legt uit waarom elke soort kankerverwekkend is. Zolang de pleisterlaag intact, geschilderd en onaangeroerd blijft, is het risico in de dagelijkse bewoning beperkt.

Wat kost asbesthoudend pleisterwerk verwijderen?

Asbesthoudend pleisterwerk laten verwijderen kost 50 tot 150 euro per m2, omdat alleen een erkende asbestverwijderaar niet-hechtgebonden materiaal mag saneren. De sanering verloopt in drie stappen.

1. Analyse en werfinrichting. Het labo bevestigt de aanwezigheid van asbest en de firma schermt de zone hermetisch af, met onderdruk zodat geen vezels ontsnappen.
2. Sanering. De pleisterlaag wordt bevochtigd en gecontroleerd verwijderd door werknemers met volgelaatsmaskers en wegwerpoveralls.
3. Luchtmeting en vrijgave. Na afloop meet een labo de binnenlucht; de zone komt pas vrij bij een veilige waarde en het afval vertrekt verpakt naar een erkende verwerker.

Wat betekent dit voor je renovatieplannen?

Asbest in de pleisterlaag schuift de sanering naar het begin van de planning, want vier gangbare renovatiestappen raken die laag rechtstreeks. Wie eerst nieuwe leidingen laat frezen en pas daarna ontdekt dat de pleister asbest bevat, zit met een besmette werf en een stillegging. De ingrepen die op de sanering wachten, staan hieronder opgesomd.

• Elektriciteit en sanitair vernieuwen. Sleuven frezen in een asbesthoudende bezetting kan niet, dus de leidingen gaan opbouw of de pleister gaat eerst weg.
• Binnenisolatie plaatsen. Isolatieplaten worden verankerd of verlijmd op de bestaande laag, en boren in verdachte pleister is uitgesloten.
• Opnieuw bepleisteren of behangen. Een stukadoor schuurt of hakt de oude laag op voor hij begint, precies de handeling die de meeste vezels vrijmaakt.
• Muren uitbreken. Bij een gedeeltelijke afbraak volgt eerst een destructief onderzoek en pas daarna de sloopwerken.

Reken bij de planning op 50 tot 150 euro per m2 voor de sanering zelf, plus de doorlooptijd van de luchtmeting voor de vrijgave. Voor werken met afbraak lees je hoe asbest en sloopwerken op elkaar afgestemd worden.

Wat mag je nooit doen met asbesthoudend pleisterwerk?

Schuren, afsteken, boren, frezen of slopen zijn uit den boze zolang je niet zeker weet dat de pleisterlaag asbestvrij is. De handelingen die je vermijdt, staan hieronder opgesomd.

• Schuur oude pleister nooit op voor je herschildert of behangt.
• Frees geen leidingsleuven en boor niet in verdachte muren of plafonds.
• Steek de pleisterlaag niet droog af tijdens een renovatie.
• Gebruik nooit een gewone stofzuiger op verdacht stof of gruis; die blaast de vezels weer de kamer in.