Asbest in vloerbedekking: vinyl, zeil en zwarte lijm

In welke vloeren zit asbest?

Asbest zit in oude vinyltegels, in vloerzeil of balatum met een kartonachtige rug en in de zwarte bitumenlijm waarmee die vloeren verlijmd werden. De drie risicovloeren staan hieronder opgesomd.

• Vinyltegels (colovinyl): harde tegels van 25 x 25 of 30 x 30 cm, massaal gelegd tussen 1950 en 1985 in keukens, gangen en kelders.
• Vloerzeil of balatum (ook asbestvloerzeil genoemd): zeil op rol waarvan de rugzijde uit asbestkarton kan bestaan, vooral bij zeil van voor de jaren negentig.
• Zwarte lijm: teerachtige bitumenlijm onder tegels en zeil, die vaak asbestvezels bevat en na het uitbreken op de chape achterblijft.

Echte linoleum bevat geen asbest: linoleum is een natuurlijk product op basis van lijnzaadolie, hars en jute. In de volksmond heten vinyl en balatum vaak verkeerd linoleum, dus beoordeel het materiaal en niet de naam.

Hoe herken je asbest per type vloer?

De herkenningspunten per type vloerbedekking staan in de tabel hieronder.

Het oog geeft nooit volledige zekerheid: alleen een labo-analyse van een staal bewijst of een vloer asbest bevat. Zo'n analyse kost 40 tot 75 euro en voorkomt dat je een asbestvrije vloer onnodig laat saneren.

Hoe dateer je de lagen onder je vloer?

In een woning van voor 2001 liggen vaak drie tot vijf vloerlagen boven elkaar, en de onderste laag op de chape dateert de vloer betrouwbaarder dan de zichtbare bovenlaag. Bewoners legden decennialang nieuw over oud: laminaat over tapijt, tapijt over zeil, zeil over tegels. Til daarom in een hoek of aan een deurdorpel voorzichtig op tot je de chape ziet, zonder te trekken of te scheuren, en tel de lagen. De periode waarin elke laag gangbaar was, staat in de tabel hieronder.

De jaartallen overlappen, dus twee lagen kunnen even oud lijken en toch verschillend scoren. Vind je de originele bouwplannen of een oude aannemersfactuur terug, dan dateer je de onderste laag vaak scherper dan met het bouwjaar alleen.

Waarom is de zwarte lijm het echte probleem?

De zwarte bitumenlijm bevat gangbaar 5 tot 15 procent asbest en blijft op de chape achter nadat de tegels of het zeil weg zijn, waardoor hij de duurste en hardnekkigste laag van het hele dossier is. Wie de tegels netjes wegneemt en denkt klaar te zijn, staat vaak op een volledig zwarte vloer die nog altijd asbest bevat. Vier eigenschappen maken die laag lastig.

• Hij hecht in de chape. De lijm is in de poriën van de dekvloer getrokken en laat niet los met een spatel.
• Hij vraagt machinaal werk. Frezen of stralen onder afscherming en met bronafzuiging is de gangbare methode, en precies dat maakt de sanering duur.
• Hij overleeft de vloer erboven. Ook onder een asbestvrije tegel of een recente laminaatvloer kan de oude lijmlaag nog liggen.
• Hij verraadt zich niet. Zwarte lijm zonder asbest bestaat evengoed, dus alleen een analyse van de lijm zelf beslist.

Weegt de sanering te zwaar? Een zwevende dekvloer of een isolatielaag over de bestaande vloer laat de lijm ongeroerd liggen. Boren voor plinten of leidingen valt dan wel af.

Wat moet je vloerder weten voor hij begint?

Een aannemer die werken uitvoert in een gebouw van voor 2001 moet volgens het koninklijk besluit van 16 maart 2006 vooraf nagaan of er asbest aanwezig is, want hij is verantwoordelijk voor de blootstelling van zijn eigen werknemers. Dat geldt ook wanneer jij als particulier de opdrachtgever bent en er geen attest voorligt. Bezorg hem daarom vier dingen voor de eerste dag.

• Het bouwjaar van de woning en het jaar van de laatste vloerrenovatie, voor zover je die kent.
• Het labo-verslag van de vloer of de lijm, als er al een analyse gebeurd is.
• Het asbestattest, wanneer je de woning recent gekocht hebt.
• De melding dat er zwarte lijm onder ligt, ook als je die maar in een hoek gezien hebt.

Komt er tijdens het breekwerk toch onverwacht asbest bloot, dan leg je het werk stil en volg je de stappen bij per ongeluk in asbest gewerkt. Twijfel je achteraf over blootstelling, lees dan wat je doet als je asbeststof hebt ingeademd.

Wat kost een asbestvloer verwijderen?

Vinyltegels die intact loskomen laat je verwijderen voor 30 tot 55 euro per m2, en zodra de zwarte lijm mee weg moet of het zeil een asbestkartonrug heeft, betaal je 50 tot 150 euro per m2. De lijmlaag is het lastigste deel: die moet machinaal en onder afscherming van de chape gefreesd worden, met afzuiging die de vezels opvangt. De volledige prijsopbouw per toepassing vind je in de gids over wat asbest verwijderen kost.

Mag je een asbestvloer zelf verwijderen?

Losliggende of intact loskomende vinyltegels mag je onder voorwaarden zelf wegnemen, maar vloerzeil met asbestrug en zwarte lijm laat je altijd door een erkende firma saneren. De voorwaarden voor eigen werk staan hieronder opgesomd.

• Neem de tegels in hun geheel weg, zonder breken, schuren of slijpen.
• Bevochtig het oppervlak en draag een FFP3-masker, wegwerphandschoenen en een wegwerpoverall.
• Verpak alles dubbel in asbestzakken of folie voor je het asbestafval afvoeren laat via het recyclagepark.
• Blijft er zwarte lijm achter, schuur die dan nooit weg; daar stopt het eigen werk.

De volledige regels en het benodigde materiaal vind je in de gids over zelf asbest verwijderen.