Asbest vensterbank: herkennen en veilig verwijderen

Hoe herken je een vensterbank met asbest?

Een vensterbank met asbest herken je aan de honingraat- of wafelstructuur aan de onderzijde, een grijswitte kern en een gepolijst, gemarmerd oppervlak. De herkenningspunten staan hieronder opgesomd.

• Kunstmarmer: dik geperst asbestcement met een gemarmerd, gepolijst uiterlijk, vaak van het merk Massal van Eternit.
• Honingraatstructuur: de onderzijde toont een regelmatig honingraat- of wafelpatroon.
• Verflaag: veel vensterbanken zijn in de loop van de jaren geverfd, waardoor het materiaal op natuursteen of hout lijkt.
• Periode: geplaatst tussen 1945 en 1998, dus in woningen met bouwjaar voor 2001.

Kunstmarmer behoort tot de familie van de vlakke asbestplaten, net als glasal en pical. Twijfel je? Een labo-analyse van een staal kost 40 tot 75 euro en geeft volledige zekerheid.

Hoe onderscheid je kunstmarmer van natuursteen en composiet?

Drie kenmerken scheiden de drie materialen zonder dat je iets hoeft te beschadigen: het patroon aan de bovenzijde, de klank bij aantikken en de afwerking van de onderzijde. Natuursteen zoals blauwe hardsteen is een gegroeid gesteente met onregelmatige adering en een hogere dichtheid, kunstmarmer is een geperst plaatmateriaal met een nagebootst en dus regelmatiger patroon, en composiet is een moderne mengeling van steenslag en kunsthars. Waar je op let, staat in de tabel hieronder.

Asbestvrij kunstmarmer bestaat sinds het midden van de jaren negentig, dus een gemarmerde vensterbank in een nieuwbouw van na 2001 is geen risico. Zit hij in een woning van voor 1998 en toont de onderzijde een honingraatpatroon, dan behandel je hem als asbestverdacht tot een analyse het tegendeel bewijst.

Wat gebeurt er als je in de vensterbank boort of zaagt?

Boren, zagen of slijpen breekt de cementmatrix open en maakt in enkele seconden vezels vrij die daarna urenlang in de kamer blijven zweven, ook als je het stof niet ziet. Een gordijnrail bevestigen of een radiatorbuis doorvoeren lijkt onschuldig werk, maar een boormachine draait snel genoeg om fijn stof recht in de ademzone te blazen. Gebeurde het al? Volg dan de handelingen hieronder.

1. Stop en verlucht. Leg het gereedschap neer, zet een raam open en laat de ruimte een tijd leeg.
2. Ruim nat op. Neem het stof op met vochtige wegwerpdoeken; borstelen en stofzuigen verspreiden de vezels net verder.
3. Verpak dubbel. Doeken, boorsel en beschermkledij gaan samen in twee gesloten zakken.
4. Dek de opening af. Werk het boorgat af met een sluitende plug of tape, zodat er geen open breukrand blijft.

De volledige bescherming die bij dit werk hoort is een FFP3-masker, wegwerphandschoenen en een stofdichte wegwerpoverall. Meer over de gevolgen van onbeschermd werken lees je bij asbest per ongeluk beschadigd.

Hoe gevaarlijk is een asbest vensterbank?

Een asbest vensterbank is hechtgebonden en vormt weinig risico zolang hij onbeschadigd blijft. De vezels, zo'n 10 tot 15% van het materiaal, zitten stevig vast in de geperste cementkern. Gevaar ontstaat pas bij bewerking: boren voor een gordijnhouder, schuren voor een nieuwe verflaag of breken tijdens een raamvervanging brengt vezels in de binnenlucht. Laat een intacte vensterbank dus gerust zitten en vermijd elke bewerking.

Mag je een asbest vensterbank zelf verwijderen?

Ja, in Vlaanderen mag je een vensterbank zelf wegnemen als hij intact is en met eenvoudige handelingen loskomt; zit hij vastgemetseld of gelijmd, dan breekt hij bijna altijd en laat je het werk aan een erkende firma over. Zelf wegnemen verloopt in drie stappen.

1. Bescherm jezelf en de ruimte. Draag een FFP3-masker, wegwerphandschoenen en een wegwerpoverall, leg folie op de vloer en bevochtig de randen van de vensterbank.
2. Wrik de vensterbank in zijn geheel los. Werk traag en zonder zagen, slijpen of boren. Breekt het materiaal toch? Stop dan meteen en bel een erkende firma.
3. Verpak en voer af. Wikkel de vensterbank dubbel in asbestzakken of stevige folie voor je het asbest afvoeren laat via het recyclagepark.

Alle regels en het benodigde beschermingsmateriaal vind je in de gids over hechtgebonden asbest zelf verwijderen.

Wat kost een asbest vensterbank verwijderen?

Voor het verwijderen van een enkele vensterbank rekenen erkende firma's meestal een minimumtarief aan, waardoor offertes vergelijken en werken combineren dubbel loont. Plan je toch al asbestwerken of een raamvervanging, laat de vensterbank dan in dezelfde opdracht meenemen. Neem je hem zelf weg, dan betaal je alleen het beschermingsmateriaal en de labo-analyse van 40 tot 75 euro; veel recyclageparken aanvaarden kleine hoeveelheden verpakt asbestcement gratis, al verschillen de regels per gemeente. Verkoop je de woning, dan registreert de deskundige de vensterbank gewoon in het verplichte asbestattest; verwijderen hoeft niet voor de verkoop.