Asbestplaten: pical, massal en glasal

Welke vlakke asbestplaten bestaan er?

De bekendste vlakke asbestplaten zijn pical, massal, glasal en menuiserite, elk met een eigen materiaal en toepassing. De vier types staan in de tabel hieronder.

Massal kunstmarmer kom je het vaakst tegen als vensterbank; alles daarover lees je op de pagina over vensterbanken in kunstmarmer. Menuiserite zit vooral als asbest in het onderdak. De merken komen grotendeels van Eternit; bekijk de jaartallen per Eternit-product om te weten tot wanneer ze asbest bevatten.

Vanaf wanneer werd elk merk asbestvrij?

De omschakeling verliep per merk anders: eterspan was al vanaf 1986 volledig asbestvrij, terwijl glasal en granitex daar tot 1994 over deden. Dat verschil telt, want een gevelpaneel uit 1990 kan asbest bevatten terwijl een binnenplaat uit datzelfde jaar dat niet doet. Glasal kwam in 1957 op de markt als geëmailleerd gevelpaneel en heeft dus een productiegeschiedenis van bijna veertig jaar met asbest erin. De omschakeldata per merk staan in de tabel hieronder.

Voor massal en pical maakte de fabrikant geen omschakeljaar bekend. Behandel die twee daarom altijd als asbestverdacht wanneer ze in een woning van voor 2001 zitten, tot een analyse het tegendeel aantoont.

Hoe herken je een asbestplaat?

Een asbestplaat herken je aan de grijze cementkleur of kartonachtige structuur, een wafelpatroon aan de achterzijde en een plaatsing voor 1998. De herkenningspunten staan hieronder opgesomd.

• Pical: zachte, lichte plaat die aanvoelt als dik karton en bij breuk brokkelt met vezelige randen.
• Asbestcement: harde, grijze plaat die stug breekt en fijne witachtige vezels toont aan de breukrand.
• Wafelpatroon: veel vlakke platen dragen een wafel- of honingraatstructuur aan de achterzijde.
• Periode: geplaatst tussen 1945 en 1998, in een woning met bouwjaar voor 2001.

Volledige zekerheid geeft alleen een labo-analyse van een staal, voor 40 tot 75 euro. Laat de staalname bij een zachte plaat altijd over aan een asbestdeskundige.

Zijn asbestplaten hechtgebonden of niet-hechtgebonden?

Asbestcementplaten zoals massal, glasal en menuiserite zijn hechtgebonden, terwijl de zachte pical-plaat uit asbestkarton veel losser gebonden en dus risicovoller is. Pical bevat circa 30% of meer asbestvezels, tegenover 10 tot 15% in asbestcement. Omdat de plaat zacht is en snel beschadigt, laat een pical-plaat al bij lichte bewerking vezels los; je behandelt hem daarom als niet-hechtgebonden materiaal.

Hoe verschilt asbestkarton van asbestcement bij breuk?

Asbestcement breekt stug langs een scherpe lijn, asbestkarton scheurt en brokkelt, en juist dat verschil in breukgedrag verklaart waarom de ene plaat een handvol vezels loslaat en de andere een wolk. In cement zitten de vezels opgesloten in een steenharde matrix die pas openbreekt bij een schok; in karton liggen ze los tussen papiervezels en komen ze al vrij door doorbuigen of wrijven. Wie het onderscheid kent, weet meteen of hij zelf mag doorwerken of moet stoppen. De vier verschillen staan in de tabel hieronder.

Twijfel je aan de breukrand, raak hem dan niet aan om het uit te testen. Het onderscheid tussen hard en zacht materiaal loopt door heel de woning; het overzicht van de gehaltes en bindingen per toepassing zet ze naast elkaar.

Wat doe je met een gebroken asbestplaat?

Bevochtig de breukrand meteen en laat de stukken liggen tot je ze verpakt hebt, want vegen en stofzuigen zijn de twee handelingen die de schade het hardst vergroten. Een gewone stofzuiger blaast de fijnste vezels langs het filter weer de kamer in en een borstel wervelt het stof op dat net was neergedaald. Water is hier het belangrijkste gereedschap. Werk in de volgorde hieronder.

1. Bevochtig de breuk. Vernevel water of gebruik een fixeermiddel op de rand, zodat de losse vezels vastgeplakt blijven.
2. Kleed je aan voor je begint. Een FFP3-masker met twee verstelbare banden, wegwerphandschoenen en een stofdichte wegwerpoverall met kap.
3. Neem de stukken in hun geheel op. Schuif de brokken niet over elkaar en leg ze meteen in de verpakking.
4. Maak nat schoon. Vochtige wegwerpdoeken en water, nooit een borstel of een stofzuiger.
5. Verpak dubbel. Doeken, folie en overall gaan samen met het puin in een tweede gesloten zak.

Ging het om een zachte plaat of om een groot oppervlak, bel dan een erkend saneringsbedrijf en werk niet verder. Voor de verpakkingsregels en de aanvaarding op het park lees je hoe je asbestafval verpakt en wegbrengt.

Wat kost asbestplaten verwijderen?

Vlakke asbestcementplaten op gevel of onderdak laat je verwijderen voor 30 tot 55 euro per m2, terwijl de sanering van pical-platen door hun lossere binding 50 tot 150 euro per m2 kost. Geschroefde asbestcementplaten in goede staat mag je onder strikte voorwaarden zelf demonteren: bevochtigen, niet breken en dubbel verpakt afvoeren. Pical-platen laat je altijd over aan een gespecialiseerde firma. Alle richtprijzen en regels vind je bij de prijs van asbestverwijdering.